ବିଶ୍ୱ ଇନ୍ଧନ ସଂକଟ ମଧ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାରତ: ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଢୁଛି ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା
ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଓ ସଂଘର୍ଷ କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପିଛା ୧୨୦ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ସାଜିଛି। ବିଶ୍ୱର ମାତ୍ର ଏକ ପଞ୍ଚମାଂଶ ତୈଳ ଏହି ମାର୍ଗ ଦେଇ ଆସିପାରୁଥିବା ବେଳେ ଭାରତ କିନ୍ତୁ ଏହି ସଂକଟର ସଫଳତାର ସହ ମୁକାବିଲା କରିପାରିଛି।
୧୧ ବର୍ଷର ରଣନୀତି ଆଣିଛି ସଫଳତା
ଗତ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାରତ ନିଜର ଶକ୍ତି ନୀତିରେ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଛି। ଏକ ସମୟରେ ଭାରତ ମାତ୍ର ୨୭ଟି ଦେଶରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରୁଥିବା ବେଳେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର ନେଟୱାର୍କ ୪୦ଟି ଦେଶକୁ ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି। ଏହି ବିବିଧକରଣ ଫଳରେ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥିତି ଉପୁଜିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉନାହିଁ।
ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି ଓ ‘ପିଏମ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘର’ ଯୋଜନାର ପ୍ରଭାବ
ଭାରତ କେବଳ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଘରୋଇ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନକୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରିଛି।
- ଦେଶର ମୋଟ ବିଦ୍ୟୁତ କ୍ଷମତା ଏବେ ୫୨୦ ଗିଗାୱାଟରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
- ‘ପିଏମ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଘର ମୁଫତ୍ ବିଜଲି ଯୋଜନା’ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ କୋଟି ପରିବାରକୁ ସୌର ଶକ୍ତି ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଉଛି।
- ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ସରକାରଙ୍କର ବାର୍ଷିକ ୭୫ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ ହେବା ସହ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ବିଦ୍ୟୁତ ବିଲ୍ ହ୍ରାସ ପାଉଛି।
ବିଶ୍ୱ ତୁଳନାରେ ଭାରତର ସ୍ଥିତି ସୁଦୃଢ଼
ଯେଉଁଠି ଜାପାନ ଋଣ ଭାରରେ ଦବି ରହିଛି ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ, ତୁର୍କୀ ଓ ସିଙ୍ଗାପୁର ଭଳି ଦେଶରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ପେଟ୍ରୋଲ ଦର ଅହେତୁକ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ସେଠାରେ ଭାରତରେ ସ୍ଥିତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ ରହିଛି। ଅଣଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ିବା ଫଳରେ ଗ୍ୟାସ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମିଛି, ଯାହା ଦେଶକୁ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ପ୍ରଦାନ କରିଛି।ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ସଂଘର୍ଷ ସ୍ଥିତି କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱରେ ଇନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟ ଆକାଶ ଛୁଆଁ ହୋଇଛି। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପିଛା ୧୨୦ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ତେବେ ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋଇଛି। ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ଇନ୍ଧନ ପରିବହନ ଲାଗି ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗ ଦେଇ ବିଶ୍ୱର ମାତ୍ର ଏକ ପଞ୍ଚମାଂଶ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆସିପାରୁଛି । ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଭାରତର ଇନ୍ଧନ ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ ବି ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଶରେ ସ୍ଥିତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ ରହିଛି । ଗତ ୧୧ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ନିଜର ଇନ୍ଧନ ଆମଦାନୀ ଉତ୍ସକୁ ବିବିଧ କରିବା ସହିତ ଘରୋଇ ଅକ୍ଷୟ ଶକ୍ତି କ୍ଷମତାକୁ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ଫଳରେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସଂକଟ ମୁକାବିଲାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଛି ।
ଏକ ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ଏପରି ସଂକଟ ଉପୁଜିଥିଲେ ସ୍ଥିତି ଭିନ୍ନ ହୋଇଥା’ନ୍ତା। କାରଣ ସେତେବେଳେ ଏହି ସଂକଟଗ୍ରସ୍ତ ମାର୍ଗକୁ ବାଦ୍ ଦେଲେ ଇନ୍ଧନ ଆମଦାନୀର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାର୍ଗ ପ୍ରାୟ ନଥିଲା। ସୁତରାଂ, ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଓ ଡିଜେଲ୍ ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥା’ନ୍ତା। ହେଲେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନ୍ୟ ଦେଶ ତୁଳନାରେ ଭାରତ ଭଲ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି। ଜାପାନ ଏବେ ଉଚ୍ଚ ଋଣ କାରଣରୁ ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ରହିଛି। ଗ୍ୟାସ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳ ବ୍ରିଟେନରେ ଦରଦାମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଇଜିପ୍ଟ ଓ ତୁର୍କୀ ମଧ୍ୟ ଦରବୃଦ୍ଧି ସମସ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ସିଙ୍ଗାପୁରରେ ବିଦ୍ୟୁତ ଓ ପେଟ୍ରୋଲ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ତିନି ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ଲାଗି ଇନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସରକାର ଗତ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଧନ ଉତ୍ସକୁ ବିବିଧ କରିବା ସହିତ ଘରୋଇ କ୍ଷମତାକୁ ବଢ଼ାଇବା ଲାଗି ନିରନ୍ତର ପ୍ରୟାସ କରି ଆସୁଛନ୍ତି। ବହୁପକ୍ଷୀୟ କୂଟନୀତି ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ନିଜର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଉତ୍ସର ନେଟୱାର୍କକୁ ୨୭ଟି ଦେଶରୁ ବଢ଼ାଇ ୪୦ରେ ପହଞ୍ଚାଇଛି। ଫଳରେ ଗୋଟିଏ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଭଲ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି । ଏହାବ୍ୟତୀତ ଭାରତ ନିଜର ଘରୋଇ ଶକ୍ତି କ୍ଷମତାକୁ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ାଇଛି। ଗତ ୧୧ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶର ମୋଟ୍ ବିଦ୍ୟୁତ କ୍ଷମତା ଦୁଇଗୁଣରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୫୨୦ ଗିଗାୱାଟରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
