ଓଡ଼ିଶା ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ (ହାଇକୋର୍ଟ) ନିକଟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ରାୟ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି, ଯାହା ସମାଜରେ ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତା ଏବଂ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି। କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, କେବଳ ବିବାହିତ ହୋଇଥିବା କାରଣରୁ ଜଣେ ଝିଅକୁ ତାର ସ୍ୱର୍ଗତ ପିତା କିମ୍ବା ମାତାଙ୍କ ବଦଳରେ ମିଳୁଥିବା ଅନୁକମ୍ପାମୂଳକ ନିଯୁକ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ପୁଅମାନଙ୍କ ଭଳି ବିବାହିତ ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଇନଗତ ଭାବେ ଏହି ନିଯୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହକ୍ଦାର।
ଏହି ମାମଲାଟି ଆବେଦନକାରିଣୀ ଗୌରୀ ଜେନାଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଗୌରୀ ନିଜ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିକୁ ସମ୍ଭାଳିବା ପାଇଁ ଅନୁକମ୍ପାମୂଳକ ନିଯୁକ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ। ମାତ୍ର ୨୦୧୬ ଜୁଲାଇ ୨୮ ତାରିଖରେ ଢେଙ୍କାନାଳର ମୁଖ୍ୟ ଜିଲ୍ଲା ଚିକିତ୍ସାଧିକାରୀ (CDMO) ତାଙ୍କର ଏହି ଆବେଦନକୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଥିଲେ। ଖାରଜ କରିବାର ଏକମାତ୍ର କାରଣ ଥିଲା ଯେ ଗୌରୀ ଜଣେ “ବିବାହିତ ମହିଳା”। ଏହି ପାତରଅନ୍ତର ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ନ୍ୟାୟ ପାଇବା ପାଇଁ ଗୌରୀ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ।
ଆବେଦନକାରିଣୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମାମଲା ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ଆଇନଜୀବୀ କୋର୍ଟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିବା ସଦୃଶ ମାମଲାର କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନଜିର (ରାୟ) ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଅଦାଲତ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସରକାରୀ ଚାକିରିଆଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ବିବାହିତ ଝିଅଙ୍କୁ ଅନୁକମ୍ପାମୂଳକ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇପାରିବ। ତେଣୁ ବିବାହ ଆଧାରରେ କୌଣସି ଝିଅର ଆବେଦନକୁ ନାକଚ କରିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବେଆଇନ ଓ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଉପସ୍ଥିତ ଅତିରିକ୍ତ ସରକାରୀ ଓକିଲ ମଧ୍ୟ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଏହି ପୂର୍ବ ନିୟମକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଏବଂ ମାମଲାର ପୁନଃବିଚାର ପାଇଁ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
ବିବାହ ପରେ ଜଣେ ଝିଅ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟା ହୋଇ ରହେ ନାହିଁ – ଏଭଳି ପୁରାତନ ମାନସିକତା ଉପରେ ଏହି ରାୟ ଏକ ଶକ୍ତ ଆଘାତ। ଏହା ପ୍ରମାଣିତ କରେ ଯେ, ସୁଖ-ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଆବଶ୍ୟକତା ସମୟରେ ପୁଅ ଭଳି ଝିଅ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପରିବାରର ସାହାରା ହୋଇପାରିବ ଏବଂ ଆଇନ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବ ନାହିଁ।ବିବାହତ ଝିଅ ହୋଇଥିବା କାରଣରୁ ଅନୁକମ୍ପାମୂଳକ ନିଯୁକ୍ତିରୁ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ବିବାହିତ ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଇନଗତ ଭାବେ ଅନୁକମ୍ପାମୂଳକ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ ବୋଲି ହାଇକୋର୍ଟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟରେ କହିଛନ୍ତି। ଆବେଦନକାରିଣୀ ଗୌରୀ ଜେନାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଆଗତ ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରି ହାଇକୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ ବିରଜା ପ୍ରସନ୍ନ ଶତପଥୀ ଏହି ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ମାମଲାରୁ ଜଣାଯାଇଛି ଯେ, ଆବେଦନକାରିଣୀ ଗୌରୀ ଜେନା ଅନୁକମ୍ପାମୂଳକ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ। ମାତ୍ର ଗୌରୀଙ୍କର ବିବାହ ହୋଇସାରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଆବେଦନକୁ ୨୦୧୬ ଜୁଲାଇ ୨୮ ତାରିଖରେ ଢେଙ୍କାନାଳ ସିଡିଏମ୍ଓ ଖାରଜ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଚାଲେଞ୍ଜ କରି ଆବେଦନକାରିଣୀ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ବାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ। ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ଆବେଦନକାରିଣୀଙ୍କ ଆଇନଜୀବୀ ଏଇଭଳି ମାମଲାରେ ହାଇକୋର୍ଟ ପୂର୍ବରୁ ଦେଇଥିବା କେତେକ ରାୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ଅଦାଲତ ଉଭୟ ପକ୍ଷଙ୍କ ଯୁକ୍ତିକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା ପରେ ସିଡିଏମ୍ଓଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ରଦ୍ଦ କରି ଦେଇଛନ୍ତି। ଏଥିସହିତ କୋର୍ଟ ମାମଲାଟିକୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ପୂର୍ବ ରାୟଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧାର କରି ଆବେଦନକାରିଣୀଜ୍ଞ ଦାବି ଉପରେ ଏକ ସ୍ବଚ୍ଛ ଓ ଓ ନୂତନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଅଦାଲତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯାହାକି ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ଉଦାହରଣ ହୋଇ ରହିବ ।
