ଗତ ତିନି ଦିନ ଧରି ସାରା ଓଡ଼ିଶା ସମେତ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ଯେଉଁ ଅଭାବନୀୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା, ତାହା ସଭ୍ୟ ସମାଜର ମାନସିକତା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସାଧାରଣ ଗୁଜବ ଏବଂ ଭୟ ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଇ ରାଜଧାନୀବାସୀ ମାତ୍ର ତିନି ଦିନ ଭିତରେ ପ୍ରାୟ ମାସକର ପେଟ୍ରୋଲ ପିଇଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି। ଆଇଓସିଏଲ୍ (IOCL) ର ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ଦୁଇ-ତିନି ଦିନରେ ରାଜ୍ୟରେ ତେଲର ଚାହିଦା ହଠାତ୍ ୩୭ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯାହା ସାରା ଦେଶରେ ସର୍ବାଧିକ। ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି, ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଲୋକଙ୍କର ଏହି ‘ଆତଙ୍କିତ ଲୋଭ’ ଓ ଗହଳି କେତେଦୂର ଠିକ୍?
ପେଟ୍ରୋଲ ବଜାରରେ କୌଣସି ପ୍ରକୃତ ଅଭାବ ନଥିଲା। ପାରାଦୀପ ରିଫାଇନେରିରୁ ସିଧାସଳଖ ରାଜ୍ୟର ୮ଟି ଯୋଗାଣ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ପାଇପ୍ଲାଇନ୍ ସଂଯୋଗ ରହିଛି ଏବଂ ସବୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅତିକମରେ ୩ ଦିନର ତେଲ ଷ୍ଟକ୍ ସବୁବେଳେ ମହଜୁଦ ରହେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଏକ ସାଧାରଣ ବୟାନକୁ ଭୁଲ୍ ଭାବେ ବୁଝି ଲୋକମାନେ ଧାଡ଼ି ଲଗାଇଲେ। ଜଣେ ଗ୍ରାହକ ଗାଡ଼ିର ଟାଙ୍କି ଫୁଲ୍ କରିବା ସହ ଘରକୁ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଜାର୍ ଏବଂ ଡବାରେ ତେଲ ବୋହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଯେଉଁ ପମ୍ପରେ ଗୋଟିଏ ଗାଡ଼ି ୧୦୦ ଟଙ୍କାର ପେଟ୍ରୋଲ ପକାଉଥିଲା, ସେଠାରେ ହଜାରେ ଟଙ୍କାର ତେଲ ପକାଇବାକୁ ଲୋକେ ବ୍ୟଗ୍ର ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଅତିରିକ୍ତ ‘ଲୋଭ’ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ପମ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ତେଲ ଶେଷ ହୋଇଗଲା ଏବଂ କୃତ୍ରିମ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଲା।
ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି ଧାଡ଼ି ଲଗାଇବା, ଗାଡ଼ି ଚାଳକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣ୍ଡଗୋଳ ହେବା ଏବଂ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଡବାରେ ବେଆଇନ ଭାବେ ପେଟ୍ରୋଲ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁଚିତ। ପେଟ୍ରୋଲ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାହ୍ୟ ପଦାର୍ଥ। ଏହାକୁ ଘରେ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ମହଜୁଦ କରି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ବଡ଼ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିପାରେ। ସହରର ଶିକ୍ଷିତ ସମାଜ ଯଦି ସାଧାରଣ ଗୁଜବରେ ଭାସିଯାଇ ଏଭଳି ଅପରିପକ୍ୱ ଆଚରଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବ, ତେବେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ନିରକ୍ଷର ଲୋକଙ୍କୁ ଆମେ କିଭଳି ସଚେତନ କରିବା?
ତୈଳ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନ ବାରମ୍ବାର ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ରାଜ୍ୟରେ ତେଲର କୌଣସି ଅଭାବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ନିଜର ଅଯଥା ଭୟ ଓ ଲୋଭକୁ ସଂଯମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଆବଶ୍ୟକତା ଠାରୁ ଅଧିକ ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବା ବନ୍ଦ କଲେ ପରିସ୍ଥିତି ଆପେ ଆପେ ସ୍ୱାଭାବିକ ହୋଇଯିବ। ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସଚେତନ ନାଗରିକ ଭାବେ ଗୁଜବରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ହିଁ ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ।
ରାଜଧାନୀ ସମେତ ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା କୃତ୍ରିମ ତୈଳ ସଙ୍କଟ ପାଇଁ କେବଳ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଭୟ ଦାୟୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ସରକାରଙ୍କ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଏବଂ ପୋଲିସ ପ୍ରଶାସନର ଚରମ ଢ଼ିଲାପଣ ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ଅଧିକ ଜଟିଳ କରିଦେଇଛି। ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ଆଇନକୁ ବେଖାତିର କରି ଲୋକେ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଜାର୍, ବୋତଲ ଓ ଡବାରେ ତେଲ ବୋହିନେଉଥିବା ବେଳେ ପ୍ରଶାସନ ମୁକଦର୍ଶକ ସାଜିବା ଏବେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବୟାନ ପରେ ଯେତେବେଳେ ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ଗହଳି ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ସରକାର କିମ୍ବା ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପକ୍ଷରୁ ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଜାରି କରାଗଲା ନାହିଁ। ସ୍ଥିତି ବିଗିଡ଼ିବା ପରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଜାର୍ରେ ତେଲ ନେବାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରୀୟ କମିଟି ଗଠନ କରାଗଲା ସତ, କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳକୁ ବହୁତ ବିଳମ୍ବ ହୋଇସାରିଥିଲା। ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ସଠିକ୍ ଓ ସମୟୋପଯୋଗୀ ସୂଚନା ନମିଳିବା ଯୋଗୁଁ ଗୁଜବ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହେଲା ଏବଂ ଲୋକେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ବଜାରକୁ ଓହ୍ଲାଇଲେ।
ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ଖୋଲା ଜାର୍ କିମ୍ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଡବାରେ ଜ୍ୱଳନଶୀଳ ତୈଳ ପଦାର୍ଥ ଦେବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷେଧ। ମାତ୍ର ଭୁବନେଶ୍ୱରର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତିଟି ପମ୍ପ ଆଗରେ ଲୋକେ ଦଳ ଦଳ ହୋଇ ଆସି ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଗ୍ୟାଲନ୍ରେ ତେଲ ଭର୍ତ୍ତି କରୁଥିଲେ। ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ଏହି ବେଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ପୋଲିସର କୌଣସି ତତ୍ପରତା ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ। ପୋଲିସର ଏହି ଢ଼ିଲାପଣ ଓ ନିରବତା ଯୋଗୁଁ ଗୁଜବକାରୀ ଏବଂ କଳାବଜାରୀମାନେ ଅତି ସହଜରେ ତେଲ ମହଜୁଦ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଲେ।
ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପ ମାଲିକମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ବ୍ୟବସାୟିକ ଫାଇଦା ପାଇଁ ନିୟମକୁ ଆଖିବୁଜି ଦେଲେ। ଘର ଭିତରେ ବେଆଇନ ଭାବେ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ଗଚ୍ଛିତ କରି ରଖିବା କେତେ ସଂଗୀନ ଓ ବିପଜ୍ଜନକ, ତାହା ପ୍ରଶାସନ ଲୋକଙ୍କୁ ବୁଝାଇବାରେ ବିଫଳ ହେଲା। ପୋଲିସ ଯଦି ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ହିଁ ପମ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ କଡ଼ା ପହରା ଦେଇ ଡବା କିମ୍ବା ଜାର୍ରେ ତେଲ ଦେବା ବନ୍ଦ କରିଥାନ୍ତା, ତେବେ କୃତ୍ରିମ ସଙ୍କଟ ଏତେ ବଡ଼ ରୂପ ନେଇନଥାନ୍ତା।
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ପ୍ରଶାସନିକ ସତର୍କତାର ଅଭାବକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି। ଆଗକୁ ଏଭଳି ସ୍ଥିତିର ପୁନରାବୃତ୍ତି ନହେବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କୁ ଗୁଜବ ବିରୋଧରେ ଶୀଘ୍ର ଆକ୍ସନ ନେବାକୁ ହେବ ଏବଂ ପୋଲିସକୁ କେବଳ ନିରବ ଦ୍ରଷ୍ଟା ନସାଜି ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନକାରୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
