ଯୋଗ କେବଳ ଏକ ଶାରୀରିକ ବ୍ୟାୟାମ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ମନ, ଶରୀର ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ଯୋଡ଼ିବାର ଏକ ସାଧନା। ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ବ୍ୟସ୍ତତା ଏବଂ ମାନସିକ ଚାପ ମଧ୍ୟରେ ସୁସ୍ଥ ରହିବା ପାଇଁ ଯୋଗ ସବୁଠାରୁ ସହଜ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମାଧ୍ୟମ। ନିୟମିତ ଯୋଗ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ କେଉଁ ସବୁ ମୁଖ୍ୟ ଲାଭ ମିଳିଥାଏ, ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା:
ଯୋଗ ବିଶେଷ କରି ମଧୁମେହ (Diabetes) ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମହୌଷଧି ସଦୃଶ। କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆସନ ଯେପରିକି— ମଣ୍ଡୁକାସନ, ପଶ୍ଚିମୋତ୍ତାନାସନ ଏବଂ ପ୍ରାଣାୟାମ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନ୍ୟାଶୟ (Pancreas) ସକ୍ରିୟ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଶରୀରରେ ଇନସୁଲିନ୍ର ସ୍ତରକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବେ ସନ୍ତୁଳିତ ରାଖେ। ଏହା ସହିତ ଏହା ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ କରି ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୁଗ ଏବଂ ନ୍ୟୁଜ୍ ରୁମ୍ର କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟସ୍ତତା ଭିତରେ ମାନସିକ ଚାପ (Mental Stress) ବଢ଼ିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ନିୟମିତ ଧ୍ୟାନ (Meditation) ଏବଂ ଅନୁଲୋମ-ବିଲୋମ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମସ୍ତିଷ୍କ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଏହା ଶରୀରରେ ‘କର୍ଟିସୋଲ୍’ (ଷ୍ଟ୍ରେସ୍ ହରମୋନ୍) ର ସ୍ତରକୁ କମାଇ ମନକୁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ରଖେ ଏବଂ ଭଲ ନିଦ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
‘ପ୍ରାଣାୟାମ’ ଏବଂ ‘ଭ୍ରାମରୀ’ ଭଳି ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଆଧାରିତ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଫୁସଫୁସର ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଏହା ଶରୀରର ପ୍ରତିଟି କୋଷକୁ ଭରପୂର ଅମ୍ଳଜାନ ଯୋଗାଇଥାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହେବା ସହ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି (Immunity) ମଧ୍ୟ ମଜବୁତ ହୁଏ।
ବୟସ ବଢ଼ିବା ସହିତ କିମ୍ବା ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା ଧରି ଚେୟାରରେ ବସି କାମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପିଠି, ଅଣ୍ଟା ଏବଂ ଗଣ୍ଠିଗୁଡ଼ିକ ଶକ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଯୋଗାସନ ଦ୍ୱାରା ମାଂସପେଶୀ ଗୁଡ଼ିକର ନମନୀୟତା (Flexibility) ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ଏବଂ ଶରୀରର ପୋଶ୍ଚର (Posture) ସୁଧୁରିଥାଏ, ଯାହା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବିନ୍ଧାବିନ୍ଧିରୁ ଆରାମ ଦେଇଥାଏ।
ଯୋଗ ଶରୀରର ମେଟାବୋଲିଜିମ୍କୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅଦରକାରୀ ଚର୍ବି ହ୍ରାସ ପାଇ ଓଜନ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରହେ। ଏହା ଶରୀରରେ ଖରାପ କୋଲେଷ୍ଟ୍ରଲ୍କୁ କମାଇ ହୃଦୟକୁ ସୁସ୍ଥ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।ଆଜି ଦେଶ ତଥା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ୧୨ତମ ‘ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯୋଗ ଦିବସ’ (International Day of Yoga) ମହାସମାରୋହରେ ପାଳିତ ହେଉଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ କୋଲକାତାର ଐତିହାସିକ ‘ରେଡ୍ ରୋଡ୍’ (Red Road) ଠାରେ ଆୟୋଜିତ ଜାତୀୟ ଯୋଗ ଦିବସ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ଏହାର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଛନ୍ତି।
ଚଳିତ ବର୍ଷ ୧୨ତମ ଯୋଗ ଦିବସର ବିଷୟବସ୍ତୁ ବା ଥିମ୍ ରହିଛି ‘ସୁସ୍ଥ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ’। ଏହା ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ସକ୍ରିୟ ଜୀବନଯାପନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ଯୋଗର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଜୀବନଶୈଳୀ ଜନିତ ସମସ୍ୟା (Lifestyle-related health concerns) ଏବଂ ଅଣ-ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବେଳେ, କେବଳ ବୟସ ବଢ଼ାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଜୀବନର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ସାମଗ୍ରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଉପରେ ଏହି ଥିମ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।
ଭାରତ ଏବଂ ଯୋଗ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପୁରୁଣା। ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା ଭାବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଯୋଗ ଆଜି ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପ୍ରଥାରୁ ବାହାରି ସାମଗ୍ରିକ ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବ କ୍ରମେ, ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ (UN) ର ୬୯ତମ ଅଧିବେଶନରେ ୧୭୫ ଟି ଦେଶର ବିପୁଳ ସମର୍ଥନ ସହ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଜୁନ୍ ୨୧ ତାରିଖକୁ ‘ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯୋଗ ଦିବସ’ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା।
